ڕێنمایی تەواوی ئیقامەی هەرێمی کوردستان بۆ بیانییەکان (۲۰۲۶): جۆرەکان، تێچوون، کەفیل و مۆڵەتی کار

ئیقامە لە هەرێمی کوردستانی عێراق کارتێکە کە بەڕێوەبەرایەتییەکانی نیشتەجێبوونی هەولێر و سلێمانی و دهۆک لە ژێر چاودێری وەزارەتی ناوخۆی هەرێم دەریدەکەن؛ بنەمای یاساییەکەی یاسای نیشتەجێبوونی بیانییەکان ژمارە ۷۶ی ساڵی ۲۰۱۷ی عێراق و ڕێنمایی ژمارە ۱ی ساڵی ۲۰۲۱ە. کارتی ستاندارد شەش مانگ یان یەک ساڵە و لە ڕێگەی کۆمپانیاوە ساڵانە تاکو سنووری ۹ ساڵ نوێ دەکرێتەوە. ئێرانییەکان بەبێ ڤیزای پێشوەخت دێنە ناو هەرێم و ۳۰ ڕۆژ ماوەیان هەیە؛ بۆ مانەوەی زیاتر دەبێت پێش تەواوبوونی ماوەکە، ڤیزای هاتنەژوورەوە بگۆڕن بۆ کارتی نیشتەجێبوون: بەپێی تەعریفەی فەرمیی ۲۰۲۱ کە تاکو بەهاری ۲۰۲۶ هەر بنەمای پەڕە فەرمییەکانی حکومەتی هەرێمە، ۳۰۰٬۰۰۰ دینار گۆڕین لەگەڵ ۱۵۰٬۰۰۰ دەرکردنی کارت و ۲۵٬۰۰۰ کرێی کارگێڕی. لەم ڕێنماییەی کوردۆف، جۆرەکانی ئیقامە، کەفیل، پرۆسە و بەڵگەنامەکان، تێچوونەکان لەگەڵ مێژوو، مۆڵەتی کار، ئیقامەی وەبەرهێنەر و سزاکان هەنگاو بە هەنگاو دەخەینە ڕوو.

جۆرەکانی ئیقامە لە هەرێمی کوردستان

بەپێی کەتەلۆگی فەرمیی خزمەتگوزارییەکانی حکومەتی هەرێم (services.gov.krd، پەڕەکانی بەڕێوەبەرایەتییەکانی نیشتەجێبوون، وەشانە ئەرشیفکراوەکانی ئازار و نیسانی ۲۰۲۶)، ڕێگە سەرەکییەکانی وەرگرتنی کارتی نیشتەجێبوون ئەمانەن:

• ئیقامە لە ڕێگەی کۆمپانیاکانی ئیقامە و ڤیزا (باوترین ڕێگەی کار): هەمان ئەو کۆمپانیایەی ڤیزای سەردانەکەی دەرکردووە دەبێت کارتی نیشتەجێبوونەکە وەربگرێت؛ گرێبەستی کار، فۆرمی ۱۸ (A و B) و فۆرمی ۲۰ یان نامەی وەزارەتی کار پێویستە. ماوەکەی ۶ مانگ یان ۱ ساڵە بە نوێکردنەوەی ساڵانە تاکو سنووری ۹ ساڵ؛ کۆمپانیاکە بەرپرسیارێتیی یاسایی و دارایی تەواوی کەسەکە دەگرێتە ئەستۆ.
• ئیقامە لە ڕێگەی دامەزراوە حکومییەکان: بۆ ئەو بیانییانەی لە دامەزراوەکانی حکومەتی هەرێم کار دەکەن؛ ماوەکەی ۶ مانگ یان ۱ ساڵە.
• ئیقامە بە زامنی کەسی (کەفیل): کارفەرمای کەسی — بۆ نموونە بۆ کرێکاری ماڵ — بە پڕکردنەوەی فۆرمەکانی ۱۵ و ۱۶ دەبێتە زامن و گرێبەستی کارەکە دەبێت لەلایەن بەڕێوەبەرایەتیی کارەوە پەسەند بکرێت.
• ئیقامەی خوێندکاری: بۆ خوێندکارانی بیانی تەمەن ۱۸ ساڵ بەرەو سەرەوە بە نامەی پشتگیریی ناوەندە خوێندنییەکە؛ ماوەکەی ۶ مانگ یان ۱ ساڵە.
• ئیقامە لە ڕێگەی ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان و NGOکان: خێزانی کەسەکەش بە پشتگیریی بەڕێوەبەرایەتیی چاودێریی کۆمەڵایەتی کارتی نیشتەجێبوون وەردەگرن.
• ئیقامەی خێزانی/هاوسەر: بۆ ئەو هاوسەرگیرییەی لایەکی عێراقی و لایەکەی تری بیانییە؛ بۆ بەستنەوەی خێزانی و گواستنەوەی دۆسیە، بەڵگەنامەی هاوسەرگیری پێویستە.
• ئیقامەی وەبەرهێنەر (ڕاگەیەندراوی ۲۰ی حوزەیرانی ۲۰۲۵): ئیقامەی ۳ تا ۵ ساڵە بە پەسەندکردنی دەستەی وەبەرهێنانی هەرێم، یان ئیقامەی ۱ تا ۳ ساڵە بە کڕینی یەکەیەکی نیشتەجێبوون بە بەهای لانیکەم ۵۰٬۰۰۰ دۆلار لە پرۆژە وەبەرهێنانە پەسەندکراوەکان؛ هاوسەر و منداڵانی خوار ۱۸ ساڵ و دایک و باوکیش ئیقامەی هەمان ماوە وەردەگرن.

سیستەمی کەفیل (زامن) چۆن کار دەکات؟

بۆ نزیکەی هەموو ڕێگەکان «زامنێک» پێویستە: هاوڵاتییەکی عێراقی خاوەن کارتی زانیاریی هەرێم، کۆمپانیایەکی تۆمارکراو/کارفەرما، یان کۆمپانیایەکی ئیقامە و ڤیزا. بەپێی ماددەی ۱ بڕگەی ۱۰ی ڕێنمایی ۱/۲۰۲۱، هەر کەسێکی سروشتی زۆرترین جار زامنی ۳ کەسی بیانی دەبێت (ئەندامانی یەک خێزان جیاوازن). فەرمانبەرانی هێزەکانی ئاسایشی ناوخۆ و پێشمەرگە و فەرمانبەرانی ئەمنی یان فیدراڵی مافی کەفالەتیان نییە.

هاتنەژوورەوەی ئێرانییەکان بۆ هەرێم و ماوەی ۳۰ ڕۆژ

بەپێی سەرچاوە فارسییەکانی گەشت (دەستپێگەیشتن ۲۰۲۶-۰۷-۱۷)، ئێرانییەکان بۆ هاتنە ناو هەولێر و سلێمانی و دهۆک پێویستیان بە ڤیزای پێشوەخت نییە و تاکو ۳۰ ڕۆژ دەمێننەوە؛ ماوەکە بە هەر جارێک دەرچوون و گەڕانەوە نوێ دەبێتەوە. ئەم وردەکارییانە هێشتا ڕاستەوخۆ لە سەرچاوەی فەرمیی حکومەتی هەرێمەوە پشتڕاست نەکراونەتەوە و دەبێت پێش گەشت دڵنیایی لێ وەربگیرێت؛ لە عەمەلدا، لە سنوورە وشکانییەکانی نێوان ئێران و هەرێم (باشماخ، تەمەرچین، حاجی ئۆمەران، پەرویزخان) مۆری هاتنەژوورەوەی ۳۰ ڕۆژە لێدەدرێت. خاڵێکی زۆر گرنگ: بەپێی UNHCRی عێراق، ڤیزای هاتنەژوورەوە و کارتی نیشتەجێبوونی هەرێم تەنیا لە سێ پارێزگاکەی هەرێم دروستە و بۆ بەغدا و پارێزگاکانی ناوەڕاست و باشووری عێراق ناکارە؛ پێشێلکردن مەترسی دەستگیرکردن یان دیپۆرتی هەیە.

پرۆسەی هەنگاو بە هەنگاوی وەرگرتنی کارتی نیشتەجێبوون

• هەنگاوی ۱ — هاتنەژوورەوە بە ڤیزای سەردان یان مۆری هاتنەژوورەوە؛ مەرجی ڕوونی فەرمی: «دەبێت پێش بەسەرچوونی ڤیزاکە بۆ کارتی نیشتەجێبوون هەنگاو بنرێت».
• هەنگاوی ۲ — ناوتۆمارکردن لە بەڕێوەبەرایەتیی نیشتەجێبوونی پارێزگا (هەولێر، سلێمانی یان دهۆک)؛ ناوی داواکار بە شێوەی ئەلیکترۆنی بۆ تاقیگەی ناوەندیی تەندروستیی گشتی دەنێردرێت.
• هەنگاوی ۳ — پشکنینی خوێن لە تاقیگەی ناوەندیی تەندروستیی گشتی: پشکنینی ئایدز (HIV) و هەوکردنی جگەری B و C و مەلاریا و بیلهارزیا؛ تێچوونەکەی ۳۱٬۵۰۰ دینارە، وەڵامەکە ۴۸ کاتژمێرە و ئەلیکترۆنییە. ناونیشانی تاقیگەی هەولێر: بەرامبەر مزگەوتی جەلیل خەیات، شەقامی ۶۰ مەتری.
• هەنگاوی ۴ — ڕەزامەندیی ئەمنی (ئاسایش): چاوپێکەوتن لە بنکەی ئاسایشی ناوچەکە دەربارەی کار و ئاراستەی سیاسی و پەیوەندییە خێزانییەکان، لەگەڵ پەسەندکردنی موختاری گەڕەک.
• هەنگاوی ۵ — چاوپێکەوتنی وەزارەتی کار (تەنیا لە ڕێگەی زامنی کەسی/کرێکاری): کارفەرما و کرێکارە بیانییەکە بۆ چاوپێکەوتن دەچنە بەڕێوەبەرایەتیی کار.
• هەنگاوی ۶ — پارەدانی تێچوونەکان لە ژووری ژمێریاری، سکانکردنی بەڵگەنامەکان، پەنجەمۆر (بایۆمەتری) و وەرگرتنی کارتی نیشتەجێبوون.

بەڵگەنامە پێویستەکان

• پاسپۆرت بە لانیکەم ۶ مانگ ماوە لەگەڵ کۆپی دوایین مۆری هاتنەژوورەوە بۆ عێراق/هەرێم
• بەڵگەی پشتگیریی شوێنی نیشتەجێبوون (نامەی موختاری گەڕەک)
• نامەی پشتگیری لە کارفەرما، دامەزراوە یان کەفیلەوە لەگەڵ گرێبەستی کار (لە ڕێگەی کاردا)
• ۱ وێنە (بۆ نوێکردنەوە: کارتی نیشتەجێبوونی پێشوو لەگەڵ ۱ وێنە)
• فۆرمە فەرمییەکان بەپێی ڕێگەکە: فۆرمەکانی ۱۵ و ۱۶ بۆ کەفالەتی کەسی؛ فۆرمی ۱۸ (A و B) و فۆرمی ۲۰ بۆ ڕێگەی کۆمپانیا
• مەرجی تەمەنی لانیکەم ۱۸ ساڵ و نەبوونی پێشینەی تاوان (کرداری ناشیرین)

شوێنی سەردان (کاتی دەوام ۸:۳۰ تا ۱۴:۳۰): لە هەولێر، پارکی (۳۲) لە تەنیشت بینای پاسپۆرت (07515192466)؛ لە سلێمانی، گەڕەکی نەرگس، پشت بەنزینخانەی بینایی (05033190574)؛ لە دهۆک، شیندۆخا (07503765276). کاتی فەرمیی جێبەجێکردن: دامەزراوەی حکومی ۵ تا ۷ ڕۆژ، کۆمپانیای ئیقامە و ڤیزا ۷ تا ۱۰ ڕۆژ، زامنی کەسی ۳ تا ۵ ڕۆژ؛ ئەزموونی پارێزەرە ناوخۆییەکانیش بۆ نوێکردنەوە نزیکەی هەفتەیەکە (دەستپێگەیشتن ۲۰۲۶-۰۷-۱۷).

تێچوونەکانی ئیقامە — لەگەڵ مێژووی هەر ژمارەیەک

هەموو نرخەکانی خوارەوە بەپێی تەعریفەی فەرمیی ڕێنمایی ژمارە ۱ی ساڵی ۲۰۲۱ن کە تاکو بەهاری ۲۰۲۶ هەر نرخی بەرکاری پەڕە فەرمییەکانی services.gov.krdن؛ بیمەی تەندروستی و مۆڵەتی کاریش لە شوباتی ۲۰۲۵ەوە زیادکراون:

• گۆڕینی ڤیزای سەردان بۆ کارتی نیشتەجێبوون بۆ هاوڵاتییانی ئەو وڵاتانەی پێویستیان بە ڤیزای پێشوەخت نییە (لەوانە ئێران): ۳۰۰٬۰۰۰ دینار — تەنیا جارێک لە یەکەم دەرکردندا (تەعریفەی ۲۰۲۱، وەشانی ئەرشیڤی فەرمی ۲۰۲۶-۰۳-۲۰)
• گۆڕین بۆ هاوڵاتییانی ئەو وڵاتانەی پێویستیان بە ڤیزای پێشوەختە: ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ دینار — تەنیا جارێک (تەعریفەی ۲۰۲۱)
• دەرکردنی کارتی نیشتەجێبوون: ۱۵۰٬۰۰۰ دینار بۆ هەر جارێک دەرکردن + کرێی کارگێڕیی داواکاری: ۲۵٬۰۰۰ دینار (تەعریفەی ۲۰۲۱)
• نوێکردنەوەی کارت (هەموو جۆرەکان): هەمان ۱۵۰٬۰۰۰ + ۲۵٬۰۰۰ دینار؛ پارێزەرە ناوخۆییەکان کۆی پارەدانی پراکتیکی لای باجە بە ۱۷۵٬۰۰۰ دینار ڕاپۆرت دەکەن (دەستپێگەیشتن ۲۰۲۶-۰۷-۱۷)
• سزای دواکەوتنی نوێکردنەوە یان نەبوونی بەڵگەی دروست: ۲۰٬۰۰۰ دینار بۆ هەر ڕۆژێک، لە ڕۆژی دوای بەسەرچوونەوە (تەعریفەی ۲۰۲۱، هەر بەرکارە لە ۲۰۲۶)
• پشکنینی خوێن: ۳۱٬۵۰۰ دینار، بە وەڵامی ئەلیکترۆنی ۴۸ کاتژمێری (پەڕە فەرمییەکان، وەشانە ئەرشیفکراوەکانی ۲۰۲۶)
• بیمەی تەندروستیی عێراقی بۆ داواکارانی ئیقامە: ۳۷۵٬۰۰۰ دینار لە ساڵێکدا — ئیلزامی لە شوباتی ۲۰۲۵ەوە (ڕاپۆرتی Fragomen، ۲۰۲۵-۰۲-۲۶)
• مۆڵەتی کاری هەرێم: ۱۱۰٬۰۰۰ دینار (نزیکەی ۸۴ دۆلار) — ئیلزامی لە شوباتی ۲۰۲۵ەوە (Fragomen و Lexis Middle East، شوباتی ۲۰۲۵)
• ڤیزای ئەلیکترۆنیی هەرێم (لە کاتی پێویست یان هەڵبژاردن): ۱۰۰٬۰۰۰ دینار — ئەم ژمارەیە تەنیا لە سەرچاوەیەکی نافەرمیدا هاتووە (ویکیپیدیا، دەستپێگەیشتن ۲۰۲۶-۰۷-۱۷) و پێویستی بە پشتڕاستکردنەوەی فەرمی هەیە

مۆڵەتی کار لە هەرێمی کوردستان

کارتی نیشتەجێبوون بە تەنیا مافی کار نادات: لە ئەیلوولی ۲۰۲۴ەوە حکومەتی فیدراڵ و حکومەتی هەرێم ڕایانگەیاند هیچ بیانییەک بەبێ مۆڵەتی کار لە وەزارەتی کار و کاروباری کۆمەڵایەتییەوە مافی کاری نییە و «ڤیزای هاتنەژوورەوە بە مانای مافی کار نییە». لە شوباتی ۲۰۲۵ەوە مۆڵەتی کار بە تێچووی ۱۱۰٬۰۰۰ دینار لە هەرێم ئیلزامی کرا. مەرجە سەرەکییەکان:

• تاقیکردنەوەی بازاڕی کار: کارفەرما دەبێت ڕیکلامی کارەکە ۳۰ ڕۆژ لە ماڵپەڕی وەزارەتی کار بڵاو بکاتەوە و بیسەلمێنێت هێزی کاری ناوخۆیی شیاو بەردەست نییە (Fragomen/Lexis، شوباتی ۲۰۲۵)
• پێشکەشکردنی بەراتی مالیات و بیمەی کۆمەڵایەتی لەلایەن کارفەرماوە
• پەسەندکردنی گرێبەستی کار لەلایەن بەڕێوەبەرایەتیی کارەوە؛ لە ڕێگەی کەفالەتی کەسیدا، چاوپێکەوتنی ڕووبەڕووی کارفەرما و کرێکار لە وەزارەتی کار ئەنجام دەدرێت
• بیمەی تەندروستیی ساڵانەی ۳۷۵٬۰۰۰ دیناری بۆ داواکاری ئیقامە (ئیلزامی لە شوباتی ۲۰۲۵ەوە). خاڵی گرنگ: قەدەغەی کاتیی هاتنە ژوورەوەی کاری لە نیسانی ۲۰۲۵ ۵ نەتەوەی گرتەوە بەڵام ئێران لەو لیستەدا نییە (Rudaw، ۲۰۲۵-۰۴-۲۹)

ئیقامەی وەبەرهێنان و ئیقامەی موڵک

لە ۲۰ی حوزەیرانی ۲۰۲۵ وەزارەتی ناوخۆی هەرێم دوو ڕێگەی نوێی ڕاگەیاند: ئیقامەی ۳ تا ۵ ساڵە بۆ وەبەرهێنەری بیانی بە پەسەندکردنی دەستەی وەبەرهێنانی هەرێم (BOI)، و ئیقامەی کاری ۱ تا ۳ ساڵە بۆ کڕیاری یەکەی نیشتەجێبوون بە بەهای لانیکەم ۵۰٬۰۰۰ دۆلار لە پرۆژە پەسەندکراوەکان؛ لە هەردووکیاندا هاوسەر و منداڵانی خوار ۱۸ ساڵ و دایک و باوکیش ئیقامەی هەمان ماوە وەردەگرن و هەردووکیان نوێ دەکرێنەوە. تێبینی: وردەکارییە جێبەجێکارییەکان — لەوانە پێوەری وردی پەسەندکردنی وەبەرهێنەر — هێشتا ڕوون نین و پێش هەر بڕیارێکی دارایی دەبێت لە دەستەی وەبەرهێنان یان پارێزەرێکی ناوخۆیی بپرسرێت.

تۆمارکردنی کۆمپانیاش دەکرێت: بەپێی یاسای وەبەرهێنانی هەرێم (ژمارە ۴ی ساڵی ۲۰۰۶)، وەبەرهێنەری بیانی دەتوانێت خاوەنی ۱۰۰٪ی سەرمایەی پرۆژەکە بێت و لە بەخشینە مالیاتییەکان سوود وەربگرێت. تۆمارکردنی بازرگانیی ئەلیکترۆنی لە ۹ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۳ەوە لە سیستەمی business.digital.gov.krd چالاکە و کرێی دەرکردنی ناوی بازرگانی ۵۰٬۰۰۰ دینارە. کەمترین سەرمایەی ڕاگەیەندراو لە سەرچاوە نافەرمییەکاندا ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ دینارە و دەبێت لە مەرجەعی فەرمییەوە پشتڕاست بکرێتەوە.

سزاکان، مۆڵەتی ئارامی ۲۰۲۶ و داوە باوەکان

سزای بنەڕەتیی زیادە مانەوە یان نوێنەکردنەوە، ۲۰٬۰۰۰ دینارە (نزیکەی ۱۴ تا ۱۶ دۆلار) بۆ هەر ڕۆژێک. ڕووداوێکی بەرکاری گرنگ: بەهۆی داخرانی نزیکەی ۴۰ ڕۆژەی ئاسمانی عێراق (لە ۲۸ی شوباتی ۲۰۲۶ەوە)، وەزارەتی ناوخۆی هەرێم لە ۲۷ و ۲۸ی نیسانی ۲۰۲۶ ڕایگەیاند پێشێلکارانی ئیقامە تەنیا ۲۵٪ی سزا کۆبووەکان بدەن — بەخشینی ۷۵٪. Rudaw ئەم ماوەیەی بە «۹۰ ڕۆژی کار» و KPMG کۆتاییەکەی بە ۲۶ی تەممووزی ۲۰۲۶ ڕاپۆرت کردووە؛ لەبەر ناکۆکیی سەرچاوەکان لە شێوازی ژماردندا، بەرواری وردی کۆتایی لە بەڕێوەبەرایەتیی نیشتەجێبوونەوە بپرسن. پێشتریش بەخشینی تەواوی سزا بۆ بەسەرچوونەکانی دوای ۲۸ی شوبات تاکو ۳۰ی نیسانی ۲۰۲۶ بەرکار بوو. لە هەمان کاتدا جێبەجێکردن توندتر بووە: عێراق لە سەرەتای ۲۰۲۵ەوە تاکو ۵ی تشرینی دووەمی ۲۰۲۵ زیاتر لە ۳۵٬۰۰۰ پێشێلکاری ئیقامەی دیپۆرت کرد و سزای هاتنەژوورەوەی نایاسایی یان سەرپێچیکردن لە فەرمانی دەرکردن تاکو ساڵێک زیندانیکردن یان غەرامەی ۵۰۰ هەزار تا ۱ ملیۆن دینارە.

• هەمیشە پێش بەسەرچوون هەنگاو بنێن — داواکاری یەکەم پێش تەواوبوونی ڤیزاکە و نوێکردنەوەکە پێش بەسەرچوونی کارتەکە؛ لە کەفالەتی کەسیدا، سزای دواکەوتن لەسەر کارفەرما/کەفیلە.
• ئیقامەی هەرێم تەنیا لە هەرێم دروستە: تێپەڕین لە خاڵە پشکنینەکان بەرەو کەرکووک یان مووسڵ یان بەغدا بە کارتی هەرێم مەترسی دەستگیرکردنی هەیە (UNHCRی عێراق).
• یاسای «هەمان کۆمپانیا»: کارتی نیشتەجێبوونەکە دەبێت هەمان ئەو کۆمپانیایە وەریبگرێت کە ڤیزای هاتنەژوورەوەکەی بۆ دەرکردوویت.
• کەفیلی نادروست هەڵمەبژێرن: ئەندامانی هێزە ئەمنییەکان و پێشمەرگە و فەرمانبەرانی فیدراڵ مافی کەفالەتیان نییە و هەر کەفیلێکی سروشتی زۆرترین جار زامنی ۳ کەس دەبێت (جگە لە ئەندامانی یەک خێزان).
• حساب بۆ بەخشینی پشکنینی خوێن مەکەن: بەپێی ڕاپۆرتی Fragomen، بەخشینە تەمەنییەکانی پێشوو هەڵپەسێردراون و لە عەمەلدا هەمووان دەبێت پشکنین بدەن؛ ئەم خاڵە پێویستی بە پشتڕاستکردنەوەی فەرمی هەیە.
• ماوەی قەدەغەی گەڕانەوە دوای دیپۆرت بە فەرمی دیاری نەکراوە؛ پێش گەشتی دووبارە بە دڵنیاییەوە لە بەڕێوەبەرایەتیی نیشتەجێبوون یان پارێزەرێکی ناوخۆیی پرسیاری یاسایی بکەن.

یاساکانی ئیقامەی هەرێم لەنێوان ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۶ چەند جارێک گۆڕاون؛ پێش هەر هەنگاوێک، دوایین تەعریفە و مەرجەکان لە بەڕێوەبەرایەتیی نیشتەجێبوونی پارێزگا یان پارێزەرێکی ناوخۆیی متمانەپێکراو بپرسن.

پرسیارە باوەکان