ڕێنمایی تەواوی دەروازە سنوورییەکانی نێوان ئێران و هەرێمی کوردستان: باشماخ، تەمەرچین، پەرویزخان و سیرانبەند

ئەگەر بەتەمای گەشتی وشکانی بۆ هەولێر، سلێمانی یان دهۆکیت، هەواڵە خۆشەکە ئەوەیە کە هاووڵاتیانی ئێران بۆ چوونە ناو هەرێمی کوردستان پێویستیان بە ڤیزا نییە؛ بە پاسپۆرتی دروست، لە دەروازەکە مۆرێکی چوونەژوورەوەی ٣٠ ڕۆژەی بێبەرامبەر وەردەگریت. پرسیارە سەرەکییەکەی گەشتیاری وشکانی شتێکی دیکەیە: لە کام دەروازەوە بچم؟ ئێران و هەرێمی کوردستان چوار دەروازەی فەرمییان هەیە: باشماخ لە مەریوان (ڕێگای سلێمانی)، تەمەرچین – حاجی ئۆمەران لە پیرانشار (ڕێگای هەولێر)، پەرویزخان لە قەسری شیرین (زۆربەی بازرگانییە، ڕێگای کەلار و سلێمانی) و سیرانبەند لە بانە. لەم ڕێنماییەدا هەموو شتێک دەخەینە ڕوو: کاتی کارکردنی هەر دەروازەیەک، دوورییەکان، گومرگی گەشتیاران، سنووری دراوی لەگەڵ خۆ و باجی دەرچوون لە ئێران بەپێی یاسای بودجەی ١٤٠٥. وردەکارییەکانی ڤیزا و مانەوەش لە وتاری جیاوازی ڤیزای هەرێمی کوردستان لە هەمان ماڵپەڕدا بخوێنەوە.

دەروازەی باشماخ؛ سەرەکیترین ڕێگای مەریوان بۆ سلێمانی

باشماخ لە پارێزگای کوردستانی ئێران، چالاکترین و قەرەباڵغترین دەروازەی ئێرانە لەگەڵ هەرێمی کوردستان؛ هەم گەشتیاری و هەم بازرگانی، و بەپێی ڕێنمایی سنووریی مانگی ٢ی ١٤٠٤ لە هەموو وەرزەکانی ساڵدا کراوەیە. دەروازەکە نزیکەی ١٥ کیلۆمەتر لە شاری مەریوانەوە دوورە و لەو بەرەوە دەگاتە پێنجوێن لە پارێزگای سلێمانی. لە دەروازەکەوە تا شاری سلێمانی نزیکەی ١٣٠ کیلۆمەترە کە بە ئۆتۆمبێل ٢ بۆ ٣ کاتژمێری پێ دەچێت. بۆ زۆربەی گەشتیاران، باشماخ هەڵبژاردەی یەکەمی گەشتی وشکانییە بۆ سلێمانی.

کاتی کارکردنی باشماخ لە باری ئاساییدا، بەپێی ڕێنمایی سنووریی نوێکراوەی ١٤٠٥، نزیکەی ٤:٣٠ی بەیانی تا ١٧ـە و لە ڕۆژانی ئەربەعیندا تا کاتژمێر ٢٠ درێژ دەکرێتەوە. لە هەندێک ماوەشدا بەپێی ڕاپۆرتی هەواڵنێرییەکان لە ١٤٠٤، کارکردنی دەروازەکە بە شێوەی تاقیکاری ٢٤ کاتژمێری بووە کە سەرەتا بەشە بازرگانییەکەی گرتەوە. لەبەر ئەوەی ئەم کاتانە جێگیر نین، باشترین کار ئەوەیە پێش کەوتنەڕێ پەیوەندی بە گومرگی باشماخەوە بکەیت بە ژمارە ٠٨٧٣٤٢٥٣٣٤٤ و کاتی وردی ڕۆژی گەشتەکەت بپرسیت.

• ئەزموونی پەڕینەوە بەپێی ڕاپۆرتی مەیدانی تەممووزی ٢٠٢٦: ڕێوشوێنەکانی لای عێراقی کەمتر لە ١٠ خولەکی خایاندووە.
• بەپێی هەمان ڕاپۆرتی تەممووزی ٢٠٢٦، کرێی تەکسی هاوبەش لە دەروازەکەوە بۆ پێنجوێن و پاشان سلێمانی بە گشتی کەمتر لە ٦ دۆلار بووە.
• لە هەردوو لای دەروازەکە سەرافی، چێشتخانە و بازاڕی سنووری هەیە؛ سیمکارتی عێراقیش (ئاسیاسێڵ، کۆڕەک، زەین) لە پێنجوێن و سلێمانی بە ئاسانی دەست دەکەوێت.

تەمەرچین – حاجی ئۆمەران؛ دەروازەی هەولێر

ئەگەر مەبەستت هەولێرە، دەروازەی تەمەرچین لە پیرانشار (ئازەربایجانی ڕۆژئاوا) کە لەو بەری سنوورەوە دەگاتە حاجی ئۆمەران و چۆمان، نزیکترین ڕێگایە لە باکووری ڕۆژئاوای ئێرانەوە. دەروازەکە نزیکەی ١٤٠ کیلۆمەتر لە ورمێوە دوورە و ڕێگاکەی ئەو بەر ڕاستەوخۆ دەگاتە جادەی هەولێر. ڕێنماییەکی سنووریی ١٤٠٤-١٤٠٥ هاتوچۆی گەشتیاری و بازرگانی ئەم دەروازەیەی بە ٢٤ کاتژمێری وەسف کردووە، بەڵام سەرچاوەیەکی فەرمی گومرگی بۆ ئەم بابەتە لەبەردەستدا نییە و لە زستانیشدا ئەگەری سنووردارکردن هەیە بەهۆی بەفرەوە؛ بۆیە حەتمەن پێش گەشتەکە پەیوەندی بە گومرگی تەمەرچینەوە بکە بە ژمارە ٠٤٤٤٤١٨٣٢٧٦ و دۆخی ڕۆژەکە بپرسە.

خاڵێکی گرنگ دەربارەی ئەم دەروازەیە، هەستیاری ئەوە بۆ ئاڵوگۆڕەکانی ناوچەکەیە: تەمەرچین – حاجی ئۆمەران لە سەرەتای ئازاری ٢٠٢٦ لە دوای هێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر ئێران داخرا و لە یەکشەممە ١٥ی ئازاری ٢٠٢٦ دووبارە بۆ گەشتیار و بازرگانی کرایەوە. لە جەنگی حوزەیرانی ٢٠٢٥یشدا سنوورەکان بە کاتی داخرابوون. بۆیە ئەگەر لە بارودۆخێکی پڕ گرژیدا گەشت دەکەیت، پێش کەوتنەڕێ حەتمەن هەواڵی ڕۆژانەی سنوورەکان بەدوادابچۆ.

پەرویزخان؛ دەروازەیەکی بازرگانی بە هاتوچۆی گەشتیار

پەرویزخان لە قەسری شیرین (پارێزگای کرماشان) گەورەترین دەروازەی بازرگانی ئێرانە لەگەڵ هەرێمی کوردستان — بە ترانزیتی زیاتر لە یەک ملیۆن تەن کاڵا — و لە سنووری ناوچەی ئازادی قەسری شیریندایە. لەو بەری سنوورەوە دەگاتە کەلار لە ناوچەی گەرمیان و دووری تا سلێمانی نزیکەی ٢٠٠ کیلۆمەترە (٣ بۆ ٤ کاتژمێر). دەربارەی هاتوچۆی گەشتیاری لەم دەروازەیە دوو گێڕانەوە هاوکات ڕاستن: بەپێی ڕاپۆرتی هەواڵنێری YJC، گەشتیارانی ئێرانی بە ئۆتۆمبێلی تایبەتی خۆیان لەم دەروازەیەوە چوونەتە شارەکانی هەرێم و لە ماوەیەکدا زیاتر لە ١٠ هەزار گەشتیار لێی پەڕیونەتەوە؛ لەلایەکی دیکەوە ڕێنمایی ئەربەعینی مانگی ٢ی ١٤٠٤ ئەم دەروازەیەی بە زۆربەی بازرگانی ناساندووە و هاتوچۆی زائیرانی ئەربەعینی لێ قەدەغە کردووە. واتە پەرویزخان ڕێگای فەرمی زیارەت نییە، بەڵام گەشتی ئاسایی گەشتیاری لێوەی ڕاپۆرت کراوە. پێش هەڵبژاردنی ئەم ڕێگایە، دۆخی ڕۆژەکە لە فەرمانداری قەسری شیرین بپرسە.

سیرانبەند؛ دەروازە نوێیەکەی بانە

دەروازەی سیرانبەند لە بانە (پارێزگای کوردستان) کە لەو بەرەوە دەگاتە پێنجوێن، لە مانگی ٩ی ١٣٩٩ (دیسەمبەری ٢٠٢٠) بە ڕەزامەندی حکوومەتی ناوەندی عێراق فەرمی بوو. بەپێی ڕاپۆرتی ئیرنا ڕۆژانە نزیکەی ٤٠٠ گەشتیار لەم دەروازەیەوە هاتوچۆ دەکەن، بەڵام دەروازەکە هێشتا لە کەمی ژێرخان — جادە، ئاودەست و شوێنی مانەوە — دەناڵێنێت. دەرچوونی کاتیی ئۆتۆمبێلی تایبەتیش لەم دەروازەیەوە ڕێگەپێدراو ڕاگەیەنراوە. لەگەڵ ئەوەشدا کاتی کارکردنی فەرمی و توانای گەشتیاری ئێستای پشتڕاستکردنەوەی سەربەخۆی نییە؛ بۆ گەشتێکی ئاسایی، باشماخ هەر هەڵبژاردەی سەرەکییە و ئەگەر بەتەمای پەڕینەوە لە سیرانبەندیت، پێش گەشتەکە لە سەرچاوە فەرمییەکانەوە بپرسە.

دەروازەکانی دەرەوەی هەرێم: ڕێگای عەتەبات، نەک کوردستان

چوار دەروازەی خوسرەوی، مێهران، شەلەمچە و چەزابە دەگەنە عێراقی فیدراڵ — ڕێگای بەغدا، کەربەلا و نەجەف — و ڕێگای سەرەکی زائیرانی ئەربەعینن، نەک ڕێگای هەرێمی کوردستان. ئەگەر مەبەستت هەولێر یان سلێمانییە، هەر چوار دەروازەکەی سەرەوە هەڵبژێرە و ئەگەر زائیری ئەربەعینیت، دەروازە فەرمییەکانی عەتەبات بەکاربهێنە؛ وەک گوتمان هاتوچۆی زائیرانی ئەربەعین لە پەرویزخانەوە قەدەغە ڕاگەیەنراوە.

باجی دەرچوون و گومرگی گەشتیاران؛ ژمارەکان بە بەروار

تێچووی گەشتی وشکانی تەنیا بەنزین و تەکسی نییە؛ باجی دەرچوون لە وڵات و یاساکانی دراو و کاڵای لەگەڵ خۆشت دەبێت بزانیت. باجی دەرچوون هەموو ساڵێک بە یاسای بودجە دەگۆڕدرێت، بۆیە بەرواری ژمارەکان گرنگە. خاڵی سەرەکی: گەشتی گەشتیاری بۆ هەرێمی کوردستان بە «زیارەتی عەتەبات» دانانرێت و نرخە تەواوەکەی لەسەرە؛ نرخە هەرزانەکانی زائیران تەنیا بۆ گەشتی زیارەتی عەتەباتە.

• باجی دەرچوون بەپێی یاسای بودجەی ١٤٠٥: گەشتی یەکەم ٩٠٠ هەزار تمەن، گەشتی دووەم ١ ملیۆن و ٥٠٠ هەزار تمەن، گەشتی سێیەم بەدواوە ٢ ملیۆن و ٢٠٠ هەزار تمەن.
• بۆ بەراورد، ژمارەکانی ساڵی ١٤٠٤: گەشتی یەکەم ٦٧٥ هەزار، دووەم ١،٠١٢،٥٠٠ و سێیەم بەدواوە ١،٣٥٠،٠٠٠ تمەن. هەندێک ماڵپەڕ هێشتا هەر ئەم ژمارە کۆنانە پیشان دەدەن.
• نرخی زائیرانی عەتەبات لە بودجەی ١٤٠٥دا (ئاسمانی ٩٠ هەزار، وشکانی و دەریایی ٣٠ هەزار تمەن) تەنیا بۆ گەشتی زیارەتی عەتەباتە، نەک گەشت لە هەرێمی کوردستان. زائیرانی ئەربەعینی تۆمارکراو لە سامانەی سەماح لە ماوە ڕاگەیەنراوەکەدا بەخشراون.
• دراوی لەگەڵ خۆ لە کاتی دەرچوون لە ئێران، بەپێی ڕێساکانی ئێستای بانکی ناوەندی: لە دەروازەی وشکانییەوە زۆرترین ٢٠٠٠ یۆرۆ (یان هاوتاکەی) و لە فڕۆکەخانەوە ٥٠٠٠ یۆرۆ؛ زیاتر لەوە بەبێ ئاشکراکردن و مۆڵەت، بە قاچاغی دراو دادەنرێت.
• لە کاتی گەڕانەوە بۆ ئێران، تا ١٠ هەزار یۆرۆ بەبێ ئاشکراکردن ئازادە؛ زیاتر لەوە دەبێت لە سەرەتای گەیشتندا ئاشکرا بکرێت و بەڵگەنامەی بانکی مللی وەربگیرێت (ڕێساکانی بانکی ناوەندی).
• لە لای عێراق، بەپێی ڕێساکانی دژە پوولشۆری عێراق، پارەی کاش و بەڵگەنامەی زیاتر لە ١٠ هەزار دۆلار (یان هاوتاکەی) لە کاتی چوونەژوورەوە و دەرچووندا دەبێت ئاشکرا بکرێت.
• بەخشینی کاڵای لەگەڵ گەشتیار لە گەڕانەوە بۆ ئێران، بەپێی ڕێنماییەکانی ١٤٠٤: ساڵی جارێک تا سنووری ٨٠ دۆلار بەهای کاڵا بەبێ دانی باجی هاوردە؛ زیاتر لەوە ئەگەر بازرگانی نەبێت بە دانی باج و ڕسووم دەردەچێت. کەلوپەلی کەسیی بەکارهاتووش بەخشراوە.
• قەدەغەکراوەکانی هێنانە ناو ئێران: خواردنەوەی کحوولی (تەنانەت ئەگەر لە هەرێمدا بە یاسایی کڕدرابێت)، مادە هۆشبەرەکان، چەک و تەقەمەنی، ئامێری قومار و کاڵای دژ بە شەرەفیات. دەرکردنی کەلوپەلی دێرین و شتومەکی مێژوویی لە ئێران و عێراق هەردووکیان قەدەغەیە.

باجی دەرچوون دەتوانیت لە دەرگای سەداد (sadadpsp.ir)، ئەپەکانی پارەدان، لقەکانی بانکی مللی و ئەی تی ئێمەکانی فڕۆکەخانە یان تێرمیناڵی سنووری بدەیت؛ وەسڵی پارەدانەکە تا کۆتایی هەمان ساڵی هەتاوی دروستە. لەبیرت بێت ئەم نرخانە بە یاسای بودجەی ساڵی داهاتوو — لە خاکەلێوەی ١٤٠٦ـەوە — دەگۆڕدرێن. بۆ زێڕ و خشڵی لەگەڵ خۆش ژمارەی وەک سنووری نزیکەی ١٥٠ گرام خشڵی کەسی لە ڕێنماییەکاندا هاتووە، بەڵام وردەکارییەکانی پێویستیان بە پشتڕاستکردنەوەیە؛ پێش گەشتەکە لە گومرگەوە بپرسە. دانیشتووانی ناوچە سنوورییەکانیش نرخێکی جیاواز و کەمتریان هەیە کە ژمارەی ١٤٠٥ی دەبێت لە سەرچاوە فەرمییەکانەوە بپرسیت.

خاڵە پراکتیکییەکان پێش کەوتنەڕێ

• پاسپۆرتەکەت دەبێت لانیکەم ٦ مانگ لە بەرواری چوونەژوورەوە بەسەرنەچووبێت؛ بە پاسپۆرتی لە بەردەم بەسەرچووندا مەترسی مەکە.
• چوونەژوورەوەی ئێرانییەکان بەبێ ڤیزا و بە مۆری ٣٠ ڕۆژەی بێبەرامبەرە؛ ئەگەر پلانی مانەوەی درێژترت هەیە، وردەکارییەکانی درێژکردنەوە لە وتاری ڤیزای هەرێمی کوردستان لە هەمان ماڵپەڕ و لە کونسوڵگەری ئێران لە هەولێر یان سلێمانی بەدوادابچۆ.
• کاتی کارکردنی دەروازەکان جێگیر نییە؛ هەمیشە یەک دوو ڕۆژ پێشتر پەیوەندی بە گومرگی دەروازەکەوە بکە (باشماخ ٠٨٧٣٤٢٥٣٣٤٤، تەمەرچین ٠٤٤٤٤١٨٣٢٧٦).
• بۆ گەشت بە ئۆتۆمبێلی تایبەتی، مۆڵەتی دەرچوونی کاتیی ئۆتۆمبێل (کارنێ یان مۆڵەتی گومرگی) پێویستە؛ وردەکارییەکان پێش گەشتەکە لە گومرگی سەرەتاوە بپرسە.
• لە بارودۆخی پڕ گرژی ناوچەکەدا، هەواڵی ڕۆژانەی دەروازەکان بەدوادابچۆ؛ ئەزموونی ئازاری ٢٠٢٦ نیشانی دا کە دەروازە لەوانەیە چەند ڕۆژێک داخراو بمێنێتەوە.
• بڕێک دۆلار یان دیناری کاش لەگەڵ خۆت هەڵبگرە؛ کارتە بانکییەکانی ئێران لە هەرێمدا کار ناکەن و سەرافییەکانی سنوور و شارەکان نرخی جیاوازیان هەیە.

ڕێساکانی سنوور بە خێرایی دەگۆڕدرێن؛ هەر ژمارە و کاتێک لەم ڕێنماییەدا دەیخوێنیتەوە بەرواری هەیە. پێش کەوتنەڕێ، دۆخی ڕۆژانەی دەروازەکە لە سەرچاوە فەرمییەکانەوە بپرسە.

ئەم ڕێنماییە بەشێکە لە هابی گەشتی کوردۆف؛ ئەگەر پلانی گەشتی هەرێم دادەنێیت، ڕێنماییەکانی دیکەشمان — لە ڤیزا و مانەوەوە تا کڕین و گەشت لە هەولێر و سلێمانی — ببینە تا گەشتێکی بێ کێشەت هەبێت.

پرسیارە باوەکان